Czy istnieje nar˛d slaski

Czy istnieje nar˛d slaski?

Pragne na lamach Waszego Pisma podzielic sie niekt˛rymi spostrzezeniami i uwagami na temat istnienia narodowosci slaskiej.

Czynie to jako osoba zainteresowana dziejami G˛rnego Slaska, a jednoczesnie czlonek Ruchu Autonomii Slaska. Na fakt istnienia lub nieistnienia narodu sklada sie zbyt wiele czynnik˛w, by m˛c opierac sie w tej mierze na encyklopedycznych definicjach.

Najistotniejszym jest swiadomosc jednostkowa badz zbiorowa, czyli niezalezna od ustalen gremi˛w naukowych, urzedowych, politycznych.

Historycznie rzecz ujmujac, swiadomosc narodowa Slazak˛w, czyli poczucie etnicznej odrebnosci autochtonicznych mieszkanc˛w G˛rnego Slaska, posiada starszy rodow˛d niz wsp˛lczesnie rozumiane terminy ; Polska, Polacy, polski nar˛d. Przeciez nazwa Slaska i jego mieszkanc˛w pojawia sie juz w pierwszych wiekach ery chrzescijanskiej na kartach dziel greckich i rzymskich pisarzy oraz kartograf˛w.

W IX stuleciu frankijski kronikarz pisze o Slezanach, nic nie wspominajac o Polanach, a c˛z dopiero o Polakach, proza i poezja staropolska z XVI i XVII stulecia dowodzi poczucia tozsamosci slaskich wloscian, okreslajacych siebie jako Slezoki, Slenzoki lub Slazoki, podczas gdy ich odpowiednicy za kordonem, w Kr˛lestwie Polskim, to jeszcze panscy, kr˛lewscy, tutejsi, a najwyzej Mazury, nie zas Polacy. O nielicznych wloscianach bioracych udzial w powstaniach XIX wieku wsp˛lsasiedzi m˛wili ze ä ida do Polak˛w " .

Nazwa Polak byla przywilejem tych, kt˛rzy Rzeczapospolita wladali, arystokracji, szlachty, kleru czyli okolo 10 proc. populacji panstwa. Tytul˛w nie przyslugiwal nawet zamoznym mieszczanom okreslajacym sie z lacinska jako Gdanszczanie, Torunianie, Krakowianie, Lwowianie, etc. Przez dlugie stulecia mieszkaniec G˛rnego Slaska ä Polakiem sie nie czul, Niemcem nie byl, wiec uwazal sie za G˛rnoslazaka ".

Nie bral takze udzialu w tworzeniu jednolitego jezyka polskiego i polskiej kultury, uksztaltowanych w XIV/XV w. na obszarze Wielkopolski, Malopolski, Mazowsza, za panowania ostatnich Piast˛w. (...)

Przez 600 lat G˛rny Slask zachowal swoja (odmienna od polskiej) tozsamosc, przejawiajaca sie w oryginalnej sztuce np. stylu architektury sakralnej, odrebnym stroju wloscianskim, starodawnych obyczajach i archaicznym jezyku majacym swe korzenie w mowie Slezan i Opolan sprzed okresu piastowskiego.

Byla to kultura plebejska, poniewaz slaskie warstwy przyw˛dcze dosc wczesnie ulegly czechizacji, zniemczeniu, polonizacji.

Pozostawieni samym sobie Slazacy cale wieki spiewali lacinskie piesni, pisali po niemiecku, czytali polskie gazety, ale przeca w doma abo na placu zawdy my godali i losprawiali po slonsku, pra ?


Mowa Slazak˛w, czerpiac obficie z sasiednich wplyw˛w jezykowych i kulturowych, r˛wniez podlegala przemianom na przestrzeni stuleci, lecz jesli m˛wi sie i pisze o jej czechizacji czy germanizacji, nalezy uwzglednic tez proces polonizacji w latach 1922-1939 i ponownie po 1945 roku. (...)

Aby uniknac w przyszlosci äbled˛w i wypaczen" przeszlosci nalezy doprowadzic do rzeczy oczywistej Ś oddac rzady nad Slaskiem Slazakom.

W tym kierunku zmierza Ruch Autonomii Slaska, Slaski Zwiazek Akademicki, Zwiazek Ludnosci Narodowosci Slaskiej.

Arkadiusz Faruga

Swietochlowice

Zrodlo: Strony Sigi W